Starosta nadzoruje fundację

Regulacje prawne przyznają starostom prawo wglądu w działalność fundacji i interwencji w sprawach ich dotyczących. W miastach na prawach powiatu funkcje te pełnią prezydenci miast.

Przepisy stanowią, że na wniosek starosty sąd orzeka o zgodności lub niezgodności działania fundacji z przepisami prawa, statutem fundacji oraz celem, w jakim została ustanowiona. Starosta ma prawo wystąpić do sądu o uchylenie uchwały zarządu fundacji, jeżeli stwierdzi, że jest ona rażąco sprzeczna z celem działania fundacji, z postanowieniami jej statutu albo z przepisami prawa. Jeżeli działanie zarządu w istotny sposób narusza przepisy prawa lub statutu albo jest niezgodne z celem działania fundacji, starosta może wezwać władze do usunięcia tych uchybień w działalności zarządu albo dokonania zmiany zarządu fundacji. Starosta musi wyznaczyć termin, w którym należy usunąć uchybienia lub dokonać zmiany w zarządzie. Po bezskutecznym upływie terminu może wystąpić do sądu o zawieszenie zarządu fundacji i wyznaczenie zarządcy przymusowego. Do sądu starosta może wystąpić także w razie dalszego uporczywego działania zarządu fundacji w sposób niezgodny z prawem, statutem lub celem fundacji.

KIEDY STAROSTOWIE NAJCZĘŚCIEJ INTERWENIUJĄ W SPRAWACH FUNDACJI? JAK W PRAKTYCE DZIAŁAJĄ TE UREGULOWANIA? O praktyczne aspekty realizacji przepisów zapytaliśmy starostwa powiatowe i urzędy miast.

Aleksandra Iżycka, Rzecznik Prasowy Prezydenta Miasta Torunia:

Pod koniec 2011 r. do tutejszego sądu został skierowany wniosek o likwidację fundacji z powodu prowadzenia przez prezesa jednoosobowego zarządu (będącego jednocześnie fundatorem fundacji), działalności sprzecznej z ustawą  o fundacjach i celami statutowymi oraz braku posiadania jakiegokolwiek majątku i funduszy przez fundację. Postępowanie w sprawie nadal trwa. Innych wniosków w sprawach fundacji nie kierowano.

Renata Sochoń, Dyrektor Departamentu Organizacyjnego i Nadzoru, Urząd Miejski w Białymstoku:

Raz złożono wniosek do sądu o uchylenie uchwał władz fundacji na podstawie doniesień jednego z fundatorów o działalności niezgodnej z prawem oraz postanowieniami statutów.

Marzenna Umławska, Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich, Urząd Miasta Gdyni:

Środków nadzorczych w stosunku do fundacji nie podjęto. Skierowano jedynie do sądu wniosek o likwidację fundacji w związku z osiągnięciem celu, dla którego została ona powołana oraz wyczerpania środków finansowych i majątku.

Joanna Boduch, Wydział Edukacji, Sportu i Zdrowia, Starostwo Powiatowe w Wieliczce:

Złożyliśmy taki wniosek raz. Powodem był brak kontaktu z władzami fundacji oraz niewywiązywanie się fundacji z obowiązku składania sprawozdań w ministerstwie.

Beata Krzyżanowska, Rzecznik Prasowy Prezydenta Miasta Lublin:

Nie były składane takie wnioski, ani podejmowane tego typu interwencje. Jedyny zbliżony przypadek dotyczył fundacji posiadającej status OPP, co do której pojawiły się informacje o nieprawidłowościach w zakresie prowadzenia działalności pożytku publicznego – wystąpiono do Ministra Pracy i Polityki Społecznej o przeprowadzenie stosownej kontroli.

Iwona Walter Wisiałkowska, Naczelnik Wydziału Polityki Społecznej, Starostwo Powiatowe w Łodzi:

Nie występowano do sądu o stwierdzenie niezgodności działania fundacji z przepisami prawa i statutem fundacji oraz celem, w jakim została ustanowione. Starosta nie występował z wnioskiem o uchylenie uchwały zarządu fundacji. W praktyce nie zdarzyło się również wystąpienie do sądu o zawieszenie zarządu fundacji i wyznaczenie zarządcy tymczasowego.

Podobnie pozostałe zapytane urzędy (Mińsk Mazowiecki, Zielona Góra, Legionowo) – nie było w nich przypadku interwencji z sprawie fundacji.

Jakub Kobluk, Biuro Organizacji Pozarządowych, Urząd Miasta Opola:

Ustawa o fundacjach w niewielkim stopniu umożliwia stosowanie nadzoru nad fundacjami. Nie ma tu narzędzi takich jak w przypadku nadzoru nad stowarzyszeniami, jak np. żądanie odpisów uchwał lub udzielenie niezbędnych wyjaśnień. W uwagi na te czynniki organ nadzoru nie ma w zasadzie możliwości występowania do sądu z wnioskiem o np. uchylenie uchwały zarządu, gdyż te uchwały nie są mu znane i nie ma wystarczających uprawnień, aby to wyegzekwować. KRS przesyła jedynie statut i postanowienie o wpisie do sądowego rejestru nowej fundacji.

CO Z TEGO WYNIKA?

Przepisy prawne dotyczące fundacji różnią się od tych dotyczących stowarzyszeń. Ustawa Prawo o stowarzyszeniach nadaje starostom prawo żądania uchwał od władz stowarzyszenia, a jeżeli jego działalność budzi wątpliwości, także złożenia wyjaśnień. Takich uprawnień nie przyznaje starostom ustawa o fundacjach. Starosta może wnieść do sądu o uchylenie niezgodnej z prawem uchwały, usunięcie uchybień w działalności fundacji lub zmianę zarządu, w zasadzie tylko wtedy, kiedy o jej istnieniu dowie się od innych podmiotów, np. instytucji kontrolujących fundację (np. organów grantodawczych) lub członków stowarzyszenia.

xxxxxx

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach

Art. 12.

1. O zgodności działania fundacji z przepisami prawa i statutem oraz z celem, w jakim fundacja została ustanowiona, orzeka sąd w postępowaniu nieprocesowym na wniosek właściwego ministra lub starosty.

Art. 13.

Właściwy minister lub starosta może wystąpić do sądu o uchylenie uchwały zarządu fundacji, pozostającej w rażącej sprzeczności z jej celem albo z postanowieniami statutu fundacji lub z przepisami prawa. Organ ten może jednocześnie zwrócić się do sądu o wstrzymanie wykonania uchwały do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

Art. 14.

1. Jeżeli działanie zarządu fundacji w istotny sposób narusza przepisy prawa lub postanowienia jej statutu albo jest niezgodne z jej celem, organ, o którym mowa w art. 13, może wyznaczyć odpowiedni termin do usunięcia tych uchybień w działalności zarządu albo może żądać dokonania w wyznaczonym terminie zmiany zarządu fundacji.

2. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, albo w razie dalszego uporczywego działania zarządu fundacji w sposób niezgodny z prawem, statutem lub celem fundacji, organ, o którym mowa w art. 13, może wystąpić do sądu o zawieszenie zarządu fundacji i wyznaczenie zarządcy przymusowego.

3. Zarządca przymusowy reprezentuje fundację w sprawach wynikających z zarządu, w tym również w postępowaniu sądowym; jest on obowiązany wykonywać czynności potrzebne do prawidłowego działania fundacji.

4. Sąd uchyli swe postanowienia o zawieszeniu zarządu fundacji i wyznaczeniu zarządcy przymusowego na wniosek zarządu fundacji, jeżeli z okoliczności wynika, że działania, o których mowa w ust. 1, zostaną zaniechane.

Artykuł z serii „Kontrola organizacji”, opisujący praktyczne sytuacje kontroli i nadzoru przez różne urzędy, w których przydatne są standardy formalne.

Sprawdź, jakich przepisów powinna przestrzegać organizacja pozarządowa – skorzystaj z bezpłatnego narzędzia samooceny spełniania standardów formalno-prawnych: http://standardy.ngo.pl.

Autor(ka): Małgorzata Łojkowska, ngo.pl

Powyższa informacja została opublikowana przez portal ngo.pl w związku z realizacją projektu "Standardy w organizacjach pozarządowych", współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.