Ciepło odpadowe w centrum europejskiej transformacji ciepłownictwa na Euroheat & Power Congress 2026

Dyskusje prowadzone w Krakowie bardzo wyraźnie pokazały, że przyszłość ciepłownictwa nie będzie opierała się na jednym dominującym źródle, lecz na łączeniu wielu technologii: odnawialnych źródeł energii, pomp ciepła, magazynów ciepła, elektryfikacji, cyfryzacji, geotermii, wysokosprawnej kogeneracji oraz wykorzystaniu ciepła odpadowego.

Jednym z najważniejszych wątków kongresu była rosnąca rola lokalnie dostępnych źródeł energii. W tym kontekście ciepło odpadowe — pochodzące m.in. z przemysłu, centrów danych, ścieków, chłodnictwa czy innych procesów komunalnych i technologicznych — było przedstawiane jako zasób, który może znacząco wspierać dekarbonizację systemów ciepłowniczych. Dla DISCO jest to szczególnie ważny sygnał: potencjał techniczny istnieje, ale jego wykorzystanie wymaga dobrego planowania, odpowiednich modeli współpracy, stabilnych zasad regulacyjnych i opłacalnych modeli biznesowych.

Ważnym elementem kongresu było jednodniowe szkolenie Crash Course for Cities, skierowane do miast, samorządów i podmiotów komunalnych zainteresowanych praktycznym przygotowaniem lokalnej transformacji ciepłownictwa. Spotkanie koncentrowało się na tym, jak przełożyć cele klimatyczne na konkretne decyzje dotyczące planowania, modernizacji sieci i finansowania inwestycji w systemy ciepła i chłodu. Z perspektywy DISCO szczególnie istotne było praktyczne podejście do roli samorządów w transformacji ciepłownictwa: od diagnozy lokalnych zasobów i potrzeb, przez wybór technologii, po budowanie partnerstw i modeli finansowania. To ważne, ponieważ skuteczne wykorzystanie ciepła odpadowego wymaga nie tylko dostępnych źródeł ciepła, ale także aktywnej roli miast jako koordynatorów lokalnej współpracy między operatorami sieci, przemysłem, właścicielami budynków i inwestorami.

Zgodnie z podsumowaniem organizatora, program kongresu koncentrował się wokół trzech głównych obszarów tematycznych:
•    „Dekarbonizacja – praktyczne ścieżki odchodzenia od paliw kopalnych i rozwoju neutralnego klimatycznie ciepłownictwa i chłodnictwa, w tym integracja OZE i ciepła odpadowego, modernizacja sieci oraz szerokoskalowa dekarbonizacja systemów w Europie.
•    Innowacje – nowe technologie i rozwiązania zmieniające sektor, m.in. cyfrowa optymalizacja, magazynowanie ciepła, nowe źródła ciepła oraz zaawansowana integracja systemów.
•    Biznes – modele biznesowe, finansowanie i partnerstwa pozwalające przekształcać ambitne plany w projekty gotowe do realizacji, a także prezentacja DHC Market Outlook 2026 z prognozami i analizami rynku ciepłownictwa i chłodnictwa systemowego”.

Wiele z tych tematów bezpośrednio koresponduje z doświadczeniami zbieranymi w projekcie DISCO, zwłaszcza w obszarze identyfikacji lokalnych źródeł ciepła odpadowego, budowania współpracy między dostawcami i odbiorcami ciepła oraz przygotowywania warunków dla przyszłych inwestycji.

Szczególnie interesujące były dyskusje dotyczące centrów danych. Wraz z rozwojem usług cyfrowych i sztucznej inteligencji centra danych stają się coraz ważniejszym elementem infrastruktury energetycznej miast i regionów. Ich rola nie musi ograniczać się do zużycia energii i odprowadzania ciepła do otoczenia. Przy odpowiednim zaprojektowaniu mogą stać się źródłem ciepła dla systemów ciepłowniczych lub pobliskich odbiorców przemysłowych i komercyjnych. To kierunek, który coraz częściej pojawia się w europejskiej debacie o ciepłownictwie przyszłości.

Ważnym tematem była także modernizacja i digitalizacja istniejących sieci ciepłowniczych. Obniżanie parametrów temperaturowych, rozwój magazynów ciepła, cyfrowe zarządzanie siecią oraz lepsze dopasowanie podaży i popytu na ciepło są warunkami koniecznymi, aby efektywnie integrować odnawialne źródła energii i ciepło odpadowe. W tym sensie transformacja ciepłownictwa to nie tylko wymiana źródeł, ale również przebudowa sposobu funkcjonowania całego systemu — od planowania, przez eksploatację, po finansowanie inwestycji.

Kongres pokazał również, że jednym z kluczowych wyzwań pozostaje przejście od koncepcji do projektów gotowych do realizacji. Wiele sesji dotyczyło finansowania, przygotowywania inwestycji, ograniczania ryzyka oraz budowania partnerstw między samorządami, operatorami systemów ciepłowniczych, przemysłem i instytucjami finansowymi. To bardzo ważny wniosek dla działań DISCO: samo wskazanie potencjalnego źródła ciepła odpadowego nie wystarcza. Potrzebne są dane, analiza techniczno-ekonomiczna, model własnościowy, uzgodnienia między stronami i jasna ścieżka wdrożenia.

Uczestnicy kongresu mieli również możliwość zapoznania się z krakowskim systemem ciepłowniczym podczas wizyty technicznej w oddziale PGE Energia Ciepła. Krakowska elektrociepłownia pełni kluczową rolę w zaopatrzeniu miasta w ciepło, a jej plan transformacji obejmuje stopniowe odchodzenie od węgla, rozwój nowych technologii oraz zwiększanie elastyczności pracy systemu. Wizyta była dobrym przykładem tego, jak duże systemy ciepłownicze przygotowują się do zmian technologicznych, regulacyjnych i środowiskowych.

Udział w Euroheat & Power Congress 2026 był dla projektu DISCO okazją do pogłębienia wiedzy, wymiany doświadczeń i obserwacji najważniejszych trendów w europejskim ciepłownictwie. Z perspektywy Dolnego Śląska szczególnie istotne są wnioski dotyczące praktycznego wykorzystania ciepła odpadowego, współpracy międzysektorowej oraz potrzeby przygotowywania projektów inwestycyjnych w oparciu o realne lokalne zasoby.

Krakowska edycja kongresu potwierdziła, że ciepło odpadowe przestaje być traktowane jako temat poboczny. Coraz częściej jest postrzegane jako jeden z kluczowych elementów nowoczesnych, efektywnych i niskoemisyjnych systemów ciepłowniczych. To dokładnie ten kierunek, który rozwija projekt DISCO.

Euroheat & Power zaprasza również do udziału w wydarzeniu finałowym jednego ze swoich projektów – „From Clean Heat Potential to Bankable Projects: HeatMineDH”. Spotkanie będzie okazją do omówienia takich tematów jak centra danych, wielkoskalowe pompy ciepła, finansowanie i ramy polityczne, a także do dyskusji o tym, jak potencjał czystego ciepła przekładać na zrównoważone projekty ciepłownicze gotowe do pozyskania finansowania. Projekt HeatMineDH wspiera transformację w kierunku bardziej zielonego i odpornego ciepłownictwa poprzez opracowanie studiów wykonalności, narzędzi, modeli biznesowych oraz planów inwestycyjnych dla integracji niskotemperaturowego ciepła odpadowego i odnawialnych źródeł ciepła z istniejącymi wysokotemperaturowymi sieciami ciepłowniczymi. Więcej szczegółów: https://www.ri.se.