DHC Market Outlook 2026: ciepło odpadowe coraz ważniejsze dla przyszłości europejskiego ciepłownictwa

W artykule omówiono ogólnodostępną część raportu, prezentującą najnowsze dane, wskaźniki i trendy dotyczące ciepłownictwa i chłodnictwa systemowego. Dokument obejmuje również część krajową, dostępną dla określonych grup użytkowników, zawierającą dane rynkowe, analizy regulacyjne oraz mapy drogowe rozwoju sektora w poszczególnych krajach do 2030 i 2050 r.

Raport DHC Market Outlook 2026 Euroheat & Power pokazuje, że europejskie ciepłownictwo systemowe znajduje się w punkcie przyspieszonej transformacji i – choć Europa nadal mierzy się z kryzysem energetycznym – pozostaje jednym z kluczowych obszarów transformacji. Paliwa kopalne nadal odpowiadają za ponad 70% podaży ogrzewania i chłodzenia w UE, ale jednocześnie sektor DHC jest przedstawiony jako lider dekarbonizacji. W 2024 r. udział odnawialnych źródeł energii i ciepła odpadowego w europejskich systemach DHC osiągnął rekordowe 46,2%, po raz pierwszy przewyższając udział paliw kopalnych.

Z perspektywy projektu DISCO szczególnie istotne jest podkreślenie w dokumencie rosnącej roli odzysku ciepła odpadowego z przemysłu, usług, centrów danych, ścieków i infrastruktury miejskiej, a także znaczenia dużych pomp ciepła, elektryfikacji, magazynowania ciepła i lokalnego planowania energetycznego.

Transformacja ciepłownictwa nie polega już tylko na zastępowaniu paliwa w źródle, ale na przebudowie całego modelu systemowego: integracji lokalnych zasobów, odzysku ciepła, współpracy z elektroenergetyką, zwiększaniu elastyczności sieci i ograniczaniu zależności od importowanych paliw kopalnych, a także ochronie odbiorców przed niestabilnymi cenami ciepła.

Ciepło odpadowe jest w raporcie przedstawione jako jedno z ważnych źródeł przyszłej dekarbonizacji sektora. W latach 2019-2024 udział OZE i ciepła odpadowego w podaży europejskich systemów ciepłowniczych wzrósł o 12 punktów procentowych (z ok. 34% do 46%). Jednocześnie raport zwraca uwagę, że szczególnie w Europie Środkowo-Wschodniej potrzebne są działania przyspieszające transformację.

W 2024 r. ciepło odpadowe odzyskiwane z przemysłu i sektora usług wyniosło 11,1 TWh, czyli 2,1% całkowitej podaży ciepła systemowego. Po uwzględnieniu odzysku z kondensacji spalin udział ten wynosi 4,2%, a po dodaniu energii odzyskanej z niebiodegradowalnej części odpadów w instalacjach waste-to-energy — 11,5%. Raport zaznacza, że dane dla ciepła odpadowego z przemysłu i usług są ostrożne, ponieważ nie wszystkie kraje raportują te źródła w statystykach ciepłowniczych.

Największy potencjał odzysku ciepła odpadowego raport przypisuje sektorom stalowemu, cementowemu, papierniczemu, szklarskiemu i chemicznemu. Coraz większe znaczenie zyskują jednak także centra danych, supermarkety, metro, produkcja wodoru oraz inne miejskie i usługowe źródła ciepła odpadowego. W perspektywie długoterminowej Heat Roadmap Europe szacuje, że zdekarbonizowane przemysłowe ciepło odpadowe może odpowiadać za 18% europejskiego miksu ciepłowniczego w 2050 r. Dodatkowo odzysk ciepła z centrów danych może odpowiadać za 3% miksu, a z metra i supermarketów za kolejne 2%. To ważny sygnał dla DISCO: ciepło odpadowe nie jest już kojarzone wyłącznie z przemysłem ciężkim.

Raport podkreśla również, że wykorzystanie ciepła odpadowego rozwija się przede wszystkim tam, gdzie istnieją dobrze rozwinięte sieci ciepłownicze oraz sprzyjające warunki regulacyjne, planistyczne i finansowe. Sam potencjał techniczny nie wystarcza — potrzebne są mapowanie źródeł, lokalne planowanie energetyczne, współpraca międzysektorowa, ograniczanie ryzyka inwestycyjnego oraz instrumenty wspierające przechodzenie od koncepcji do wdrożeń.

Szczególne miejsce w raporcie zajmują centra danych. Ich szybki rozwój zwiększa zużycie energii elektrycznej, ale jednocześnie tworzy nowe możliwości wykorzystania ciepła odpadowego w systemach ciepłowniczych. Projekty tego typu nie są jednak wyłącznie kwestią technologii. Wymagają koordynacji między właścicielem źródła ciepła, operatorem sieci, samorządem, regulatorem i instytucjami finansującymi. To wzmacnia znaczenie działań takich jak te prowadzone w projekcie DISCO.

Raport wskazuje również Polskę jako jeden z największych europejskich rynków ciepłownictwa systemowego. Polska, obok Niemiec, należy do krajów o największej sprzedaży ciepła systemowego i jednej z największych mocy zainstalowanych. Dalszy rozwój sektora — zwłaszcza w dużych i średnich miastach — będzie wymagał modernizacji sieci, jasnych kierunków strategicznych oraz lepszego wykorzystania lokalnych, niskoemisyjnych źródeł ciepła.

Znaczenie odzysku ciepła odpadowego rośnie również w polityce UE. Raport przywołuje dokument Komisji Europejskiej „New impetus for energy efficiency”, zgodnie z którym Electrification Action Plan oraz Heating and Cooling Strategy powinny „uwolnić 11% zapotrzebowania UE na ciepło dzięki odzyskowi ciepła odpadowego”. Rosnąca uwaga poświęcana ciepłu odpadowemu z przemysłu, ścieków, geotermii i centrów danych pokazuje, że ogrzewanie i chłodzenie są coraz wyraźniej traktowane jako strategiczna część transformacji energetycznej.

Z punktu widzenia DISCO najważniejszy wniosek z raportu jest jasny: ciepło odpadowe powinno być komunikowane nie jako niszowe źródło, lecz jako element systemowej transformacji ciepłownictwa. Jego wykorzystanie wymaga nie tylko technologii, ale także dobrego planowania, współpracy interesariuszy, stabilnych ram regulacyjnych i odpowiednich instrumentów finansowych. Tym samym raport potwierdza zasadność działań ukierunkowanych na poprawę polityk regionalnych i wspieranie praktycznych rozwiązań umożliwiających wykorzystanie lokalnych źródeł ciepła odpadowego.

Raport można pobrać na stronie: DHC Market Outlook 2026 - Euroheat & Power.

Euroheat & Power zaprasza również na webinarium „DHC Market Outlook 2026: The heat transition in action”, poświęcone najnowszym danym z raportu oraz perspektywom rozwoju ciepłownictwa i chłodnictwa systemowego w Europie w kontekście transformacji energetycznej. Więcej informacji: www.euroheat.org.