rozmiar czcionki: A | A | A

POLITYKA SPÓJNOŚCI 2014-2020

Od 2009 r. prowadzone są prace nad przyszłym kształtem Polityki Spójności Unii Europejskiej 2014-2020, z wykorzystaniem wiedzy i praktyki ekspertów z państw członkowskich UE, jak również reprezentujących kluczowe unijne instytucje (w szczególności Komisję Europejską). Prace nad przyszłymi kierunkami polityki spójności prowadzone były m.in. w  ramach grupy wysokiego szczebla ds. przyszłości europejskiej polityki spójności, nieformalnej platformy ekspertów oraz grupy zadaniowej podejmującej rozmaite aspekty uwarunkowań istotnych dla polityki spójności.
Ważny wkład do debaty wniosły następujące dokumenty strategiczne i sprawozdania:
- Dokument programowy dotyczący przyszłości polityki spójności autorstwa byłego komisarza Pawła Sameckiego (2010)
- Rozważania dotyczące przyszłości polityki spójności autorstwa byłej komisarz Danuty Hübner (2009)
- Raport Fabricio Barki (2009)
- Zielona księga w sprawie spójności terytorialnej (2009)
- Szóste sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej (2009)
- Piąte sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej (2008)
- Regiony 2020 – ocena przyszłych wyzwań dla regionów UE (2008)


Prace były wsparte oceną dotychczasowych okresów finansowania regionalnego, pozwalającą wyciągnąć ważne wnioski na przyszłość. Przeprowadzono także badania dotyczące kwestii związanych z przyszłością polityki spójności.
Od listopada 2010 r. do stycznia 2011 r. odbywały się konsultacje społeczne mające posłużyć określeniu kształtu przyszłej polityki i przygotowaniu projektów regulacji prawnych, z udziałem przedstawiciele instytucji UE, państw członkowskich, regionów, partnerów społecznych i gospodarczych, organizacji pozarządowych i kręgów akademickich.
W przyjętym w listopadzie 2010 r. Piątym raporcie na temat spójności, przedstawiono pomysły na reformę polityki spójności, w tym:
- koncentrację zasobów na kilku priorytetach ściśle związanych ze strategią „Europa 2020”;
- zdefiniowanie jasnych i wymiernych celów;
- wzmocnienie ram regulacyjnych i instytucjonalnych;
- uwarunkowania i bodźce;
- wzmocnienie efektu dźwigni generowanego przez inwestycje;
- finansowanie przez sektor prywatny;
- uproszczenie zasad zarządzania;
- skupienie się na najuboższych państwach członkowskich i regionach.

29 czerwca 2011 r. Komisja Europejska (KE) przedstawiła komunikat ws. wieloletnich ram finansowych („Budżet z Perspektywy „Europy 2020” COM [2011] 500 final), rozpoczynając proces formalnych negocjacji nad kształtem i wielkością unijnego budżetu w perspektywie 2014-2020. Ideą przeświecającą przyszłemu budżetowi UE jest wspieranie inteligentnego, trwałego rozwoju, stąd też szczególny nacisk będzie w nim położony na badania i rozwój, edukację, rozwój MŚP, Wspólną Politykę Rolną, czy też politykę spójności.

Ambicją KE jest wydatkowanie środków w inny sposób, z większym naciskiem na rezultaty i wyniki, przy jednoczesnym koncentrowaniu budżetu UE na realizacji Strategii „Europa 2020”. Zestaw programów i instrumentów finansowych miałby odznaczać się takimi cechami jak: ukierunkowanie na rezultaty, stosowanie w większym stopniu mechanizmów warunkowości oraz uproszczenie sposobu realizacji projektów finansowanych z funduszy UE.

Nowym rozwiązaniem w odniesieniu do przyszłego budżetu jest pomysł utworzenia instrumentu infrastrukturalnego Connecting Europe Facility (CEF) – Instrumentu „Łącząc Europę”, jako funduszu rozbudowy infrastrukturalnej, ściśle związanego z polityką spójności. CEF wspierałby przedsięwzięcia o kluczowym znaczeniu dla Europy, a jego ideą jest m.in. wzmocnienie sieci transportowo-komunikacyjnej, poprzez rozbudowę infrastruktury transportowej, połączeń energetycznych oraz rozwiązań z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych. CEF miałby być zarządzany centralnie przez KE.

W zakresie polityki spójności, propozycje KE odzwierciedlają propozycje zmian, postulowane przez państwa członkowskie UE, do których należą m..in.:  silniejsze powiązanie polityki spójności ze Strategią „Europa 2020”, zwiększenie zasobów dla Europejskiej Współpracy Terytorialnej, wzmocnienie nurtu rozwoju obszarów miejskich, czy też wzmocnienie integralności funduszy polityki spójności. Rozwiązania te mają na celu podniesienie skuteczności i zwiększenie wartości dodanej polityki spójności.

Komisja zapowiada także szereg narzędzi mających przyczynić się do lepszych rezultatów i efektywności w realizacji polityki spójności, takich jak koncentracja na ograniczonej liczbie celów, wprowadzenie kontraktów partnerskich, czy Wspólne Ramy Strategiczne (obejmujące fundusze strukturalne, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Rolny Rozwoju Obszarów Wiejskich i Europejski Fundusz Rybacki). W toku prac nad budżetem dyskutowana również będzie kwestia warunkowości, która ma się przyczynić do wzrostu skuteczności programów realizowanych w ramach polityki spójności.

W odniesieniu do struktury celów polityki spójności KE proponuje podział polityki na następujące kategorie regionów:
- mniej rozwinięte regiony (PKB per capita < 75 proc.)
- regiony przejściowe (PKB per capita między 75 proc. a 90 proc. i wychodzące z celu konwergencji)
- regiony rozwinięte (PKB per capita > 90 proc.)
Regiony przejściowe są kategorią, która miałaby zastąpić dotychczasowy system mechanizmów phasing-out i phasing-in. Obszarom tym zapewniony byłby pewien odsetek dotychczasowej alokacji. Celem tej inicjatywy jest utworzenie swoistej „sieci bezpieczeństwa” i uniknięcie gwałtownego spadku udziału funduszy we wspomnianych regionach.

Fundusz Spójności w kolejnym okresie programowania (podobnie jak obecnie) przeznaczony będzie dla państw, których Dochód Narodowy Brutto per capita jest mniejsze od 90 proc. średniej unijnej.
6 października 2011 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt regulacji dotyczący polityki spójności na lata 2014–2020 r. W okresie 2012–2013 będą one omawiane przez Radę Europejską i Parlament Europejski. Nowe rozporządzenia powinny wejść w życie w roku 2014.


Źródło:
http://ec.europa.eu/regional_policy/what/future/index_pl.cfm 

http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/Polityka_spojnosci/Polityka_spojnosci_po_2013/Debata/Strony/propozycjekomisjieuropejskiejwsprawiewieloletnichramfinansowych17092011.aspx  

http://ec.europa.eu/regional_policy/what/future/index_pl.cfm